Tampilkan postingan dengan label Sastra. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Sastra. Tampilkan semua postingan

Minggu, 04 Januari 2015

Tuladha Geguritan Ngapak



GEGURITAN NGAPAK

1. WEDI

kadang nyong sing ditekani rasa wedi..
apa kudu mlayu..
umpetan ng keleke waktu..
padahal kwe kudu diadepi..
padahal kwe kudu dilakoni..
rasa mangmang sing kadang ngampiri..
misiki ning kuping kiwa..
apa kudu iya apa kudu ora..
sewu prasaan mangmang karo wedi..
akhire tak taleni dadi siji..
tak balangna kentir ning kali..
seminggah sing adoh hei perasaan wedi..
seminggah sing adoh hei perasaan mangmang..
urip kudu diadepi..
urip kudu ditaklukkan…..


2. PENGAREPAN

ning matane kowen ana sergenge..
madangi ati-ati kiye..
pengarepan sINg wis mati separo..
merga “stroke”
diantem watu2 sing nyumpel dalane getih penguripan..
merga kelangan sINg dicolong paksa..
lendek2 “ati-ati” sg gelem ngadeg..
dejak mlaku alon2..
dituntun kowen..
ngliwati ademe udara sing ngresiki paru-paru
“sing wis bebel merga kakeyan nyedot mambune “polusi…”
tumplekane gas hasil serakahe menungsa….


3. SEDULUR LANANG TUWA

sanajan nyong belih bakal kober…
tak belek waktu nggo nemoni rika…
khusus nggo rika..
sedulur lanang tuwa…
sing bakal tak panggul ning gegere nyong…
kasih sayange rika sing umeb ning getih…
dadi pangeling…
waktu nyong lara…
waktu nyong dadi gedibal…
rika sing ngreyok nyong…
rika sing ngekepi nyong…
sedulur lanang tuwa sing nglorod luh banyu matane nyong…
nyong ning kene kepengin ngambung tangane rika…


4. KAYALAN (rifki)

angen-angen sing klendangan..
nongkrong ning pucuk-pucuke uwit..
kepengin nyengget wulan..
kepengin nyengget lintang..
ujug-ujug ngedeblug..
nyong sing keplesed..
nyong sing tiba..
nyong sing ning kene njengkangkang..
nyong sing isin karo lemah..
atine nyong pecah kaya talawengkar..


5. KREKELAN

ning ngisore jaman..
menungsa sing diedek-edek..
menungsa sg pada krekelan ning uwit atine jaman..
nyengget manise uwohe kasih sayang..
kasih sayange jaman..
tapi udan barat karo gludug sing ngampar2..
nglorod sikil-sikil sing lagi krekelan..
uwoh sing akhire ora bisa ke unduh..
tetep kleleran..
tetep diedek-edek..
jaman sing pancen ora tau bala ..
dadi musuh selawase….


6. BALEN

hai, sewu kenikmatan..
tulung kandakna nyong
apa sih artine “selingkuh”…
lan kowen hei “bahagia”
tulung kandakna maring nyong
apa sih artine “kesetiaan”
wahai bengi..
wahai wulan..
kowen nekakna mene remeng-remeng..
karo semriwinge angin..
ngejak nyok ngglegek pirang-pirang ewu nikmat..
wahai awan,
wahai serngenge,
kowen nyeteter semelete kulit
ning padange atui ngelingna nyong
pancen ana wong sing dilelara


7. KANGEN

ning endi kangen kiye pan tak benahi..
ari rasa wis ora bisa dejak umpetan..
kowen sing lunga kegawa angin ora gelem dejak balik..
lawang kiye saprene megin ngeblag..
megin ngeblag..
nyong ngadeg ning kene..
ning watese batin sing keronto-ronto..
ngenteni kowen..
…… ngenteni kowen………


8. GEDIBAL

ati sing lagi sutang ndempes ning empere bengi..
kelingan jaman semana..
angin sing ujug-ujug marani nggawa atis,
ninggil-ninggil awak sing lagi ledreg..
krasane tekan balung..
ya tekan nganti balung..
sing tau mentiung ora kuwat nggo mlaku..
ora kuat nggo apa2..
nyong sing lagi dadi gedibal..
dibalangna..
dipuntir-puntir..
didoni…
diedek-edek ning njerone jaman..
waktu kuwe…
waktu nyong mati nang sajerone urip…


9. TAREKAT

blajar mlaku ning nduwure dalan sya’reat..
brangkangan..
ketingklangan..
kesrimped-srimped..
batuk sing nempel ning sajadah..
nunggu kabar sing istighfar..
mursyid tulung jejegna mlakune nyong..
nyong njaluk ijazah..


10. RAHASIA ATI

raine kowen sing tak selagna ning lorogan ati kiye..
tak umpetna rapet-rapet..
mbuh mbangkana bakale kepriben..
kaya kemricike banyu sing mili,
iramane ati sing tak jorna..
kowen sing ning kana..
nyong belih bisa apa-apa..
nyong mung bisane meneng..
kaya watu sing ditukuli lumut,
sing tukule langka sing nandur..
mbrabah sekarepe dewek..
kaya raine kowen sing tak selagna ning lorogan ati kiye..
tak umpetna..
embuh sampe kapan….

Jumat, 02 Januari 2015

Ringkesan Novel Garuda Putih Karya Suparta Brata



GARUDA PUTIH
Dening : Suparto Brata

Garuda Putih yaiku durjana kang kondhang ing Surabaya. Akeh kadurjanan kang wis dilakokake. Ananging angel banget dicekel dening para polisi. Garuda Putih wis suwe dadi buronane polisi. Nanging dhweke julig, tansah nduweni cara kang cerdhik nalika gawe tindak kadurjanan
Kadurjanan keri dewe kang dilakokake dening Garuda Putih yaitu kasus Abisuna kang mati diprejaya Garuda Putih. Sadurunge Garuda Putih wis gawe kadurjanan gedhe ing Surabaya, dadi maling ana ing toko rajabranane Pak Suryapringga, Surabaya. Dheweke bisa njukuk bandha kang akeh tanpa bisa dicekel polisi. Sawise ngrampok Garuda Putih ninggal pesen kang tulisane “Sing njukuk aku, Garuda Putih!” ana ing serbet hotel ajeneng Hotel Argadalu. Polisi ngerasa ketantang ditinggali layang kaya ngono dening Garuda Putih. Karepe polisi nyekel Garuda Putih saya memba-memba.
Kasus kadurjanan ing toko rajabranane Pak Suryapringga durung beres, teka meneh kadurjanan  dening Garuda Putih kang kasil mrejaya wong selingkuh ana ing Hotel Tretes ajeneng Abisuna. Polisi digawe budreg maneh. Garuda Putih ra kecekel.
Abisuna yaitu salah sawijining pejabat pamrentah kang lagi tugas ana ing dhaerah cedhak Tretes. Abisuna pamit marang bojone arep lunga kaprelu tugas kepara seminggu, ananging malah nggawa wong wadon liya turu ana ing Hotel Argadalu, Tretes. Wong wadon iku jenenge Emi. Wong wadon langganan kang wis biasa dikontrak gawean ngancani turu wong liya. Ananging bojone Abisuna wis kongkon marang Bagus Pamutih supaya ngawat-awati tindak-tanduke Abisuna ana ing Hotel Argadalu. Bagus Pramutih uga dadi sasaran wong sing mrejaya Abisuna amarga pas mati, dheweke lagi nginep neng hotel kono kanthi kaprelu ngawat-awati Abisuna.
Abisuna katemokake mati dikendhat ana ing ngara-ara mburi hotel dening Manik lan Wicaksana, kang padha-padha dadi tamu hotel. Ana ing njero klambine Abisuna ana pesen kang tulisane “Paukumane kanggo wong slingkuh”. Tulisane iku persis karo tulisan ana ing pesene Garuda Putih nalika ngrampok toko rajabranane Pak Suryapringga. Iku ngapa sebabe kang disujana dadi pelakune yaiku Garuda Putih.
Pihak kepolisian kang dipimpin Kapten Muhajir digawe budreg maneh anggone ngrampungke perkara iki merga bukti kang diduweni ya mung padhane tulisan kang dinggo ngirim layang ana ing kadurjanane Garuda Putih. Pihak kepolisian kang ngrampungke perkara iki diewangi dening detektip kondhang, yaiku Detektip Handaka kang wasis anggone mbedhah perkara-perkara kadurjanan.
Detektip Handaka nyujani tunangane Rara Sumarni, yaitu Guritno. Rara Sumarni yaiku penakane Suhud kang nduweni hotel Argadalu. Perangane persis Garuda Putih sanajan jenenge disamar dadi Guritno. Detektip Handaka nyujani yen anggone nglakokake tindak kadurjanan Garuda Putih kui liwat Rara Sumarni kang cedhak karo wong-wongane hotel Argadalu.
Ananging kui mau mung lagi dadi sujanane pihak kepolisian lan Detektip Handaka. Ceritane gumantung amarga durung ana bukti kang kuat kanggo nyekel Garuda Putih.

Kamis, 01 Januari 2015

Kisah Ramayana



Kisah Ramayana diawali dengan adanya seseorang bernama Rama, yaitu putra mahkota Prabu Dasarata di Kosala dengan ibukotanya Ayodya. memiliki tiga saudara bernama Barata, Laksmana dan Satrukna. Rama lahir dari isteri pertama Dasarata bernama Kausala, Barata dari isteri keduanya bernama Kaikeyi serta Laksmana dan Satrukna dari isterinya ketiga bernama Sumitra. Mereka hidup rukun.

Sejak remaja, Rama dan Laksmana berguru kepada Wismamitra sehingga menjadi pemuda tangguh. Rama kemudian mengikuti sayembara di Matila ibukota negara Wideha. Berkat keberhasilannya menarik busur pusaka milik Prabu Janaka, ia dihadiahi putri sulungnya bernama Sinta, sedangkan Laksmana dinikahkan dengan Urmila, adik Sinta.

Setelah Dasarata tua, Rama yang direncanakan untuk menggantikannya menjadi raja, gagal setelah Kaikeyi mengingatkan janji Dasarata bahwa yang berhak atas tahta adalah Barata dan Rama harus dibuang selama 15 (lima belas) tahun. Atas dasar janji itulah dengan lapang dada Rama pergi mengembara ke hutan Dandaka, meskipun dihalangi ibunya maupun Barata sendiri. Kepergiannya itu diikuti oleh Sinta dan Laksmana.

Namun kepergian Rama membuat Dasarata sedih dan akhirnya meninggal. Untuk mengisi kekosongan singgasana, para petinggi kerajaan sepakat mengangkat Barata sebagai raja. Tapi ia menolak, karena menganggap bahwa takhta itu milik Rama, sang kakak. Untuk itu Barata disertai parajurit dan punggawanya, menjemput Rama di hutan. Saat ketemu kakaknya, Barata sambil menangis menuturkan perihal kematian Dasarata dan menyesalkan kehendak ibunya, untuk itu ia dan para punggawanya meminta agar Rama kembali ke Ayodya dan naik takhta. Tetapi Rama menolak serta tetap melaksanakan titah ayahandanya dan tidak menyalahkan sang ibu tiri, Kaikeyi, sekaligus membujuk Barata agar bersedia naik takhta. Setelah menerima sepatu dari Rama, Barata kembali ke kerajaan dan berjanji akan menjalankan pemerintahan sebagai wakil kakaknya.

Banyak cobaan yang dihadapi Rama dan Laksmana, dalam pengembaraannya di hutan. Mereka harus menghadapi para raksasa yang meresahkan masyarakat di sekitar hutan Kandaka itu. Musuh yang menjengkelkan adalah Surpanaka, raksesi yang menginginkan Rama dan Laksmana menjadi suaminya. Akibatnya, hidung dan telinga Surpanaka dibabat hingga putus oleh Laksmana. Dengan menahan sakit dan malu, Surpanaka mengadu kepada kakaknya, yaitu Rahwana yang menjadi raja raksasa di Alengka, sambil membujuk agar Rahwana merebut Sinta dari tangan Rama. Dengan bantuan Marica yang mengubah diri menjadi kijang keemasan, Sinta berhasil diculik Rahwana dan dibawa ke Alengka.

Burung Jatayu yang berusaha menghalangi, tewas oleh senjata Rahwana. Sebelum menghembuskan nafasnya yang terakhir, Jatayu masih sempat mengabarkan nasib Sinta kepada Rama dan Laksmana yang sedang mencarinya.Dalam mencari Sinta, Rama dan Laksamana berjumpa pembesar kera yang bernama Sugriwa dan Hanuman. Mereka mengikat persahabatan dalam suka dan duka. Dengan bantuan Rama, Sugriwa dapat bertahta kembali di Kiskenda setelah berhasil mengalahkan Subali yang lalim. Setelah itu, Hanuman diperintahkan untuk membantu Rama mencari Sinta. Dengan pasukan kera yang dipimpin Anggada, anak Subali, mereka pergi mencari Sinta.

Atas petunjuk Sempati, kakak Jatayu, mereka menuju ke pantai selatan. Untuk mencapai Alengka, Hanuman meloncat dari puncak gunung Mahendra. Setibanya di ibukota Alengka, Hanuman berhasil menemui Sinta dan mengabarkan bahwa Rama akan segera membebaskannya. Sekembalinya dari Alengka, Hanuman melapor kepada Rama. Strategi penyerbuan pun segera disusun. Atas saran Wibisana, adik Rahwana yang membelot ke pasukan Rama, dibuatlah jembatan menuju Alengka. Setelah jembatan jadi, berhamburanlah pasukan kera menyerbu Alengka. Akhirnya, Rahwana dan pasukannya hancur. Wibisana kemudian dinobatkan menjadi raja Alengka, menggantikan kakaknya yang mati dalam peperangan.

Setelah berhasil membebaskan Sinta, pergilah Rama dan Sinta serta Laksmana dan seluruh pasukan (termasuk pasukan kera) ke Ayodya. Setibanya di ibukota negera Kosala itu, mereka disambut dengan meriah oleh Barata, Satrukna, para ibu Suri, para punggawa dan para prajurit, serta seluruh rakyat Kosala. Dengan disaksikan oleh mereka, Rama kemudian dinobatkan menjadi raja.

Rabu, 31 Desember 2014

Resensi Novel "Kadurakan ing Kidul Dringu"





RESENSI NOVEL “KADURAKAN ING KIDUL DRINGU”

Disusun guna memenuhi tugas akhir mata kuliah Menulis Kreatif

Dosen pengampu :

Prembayun Miji Lestari, S.S, M.Hum











oleh



Dani Prihastuti

2601413011

Rombel 1









JURUSAN BAHASA DAN SASTRA JAWA

FAKULTAS BAHASA DAN SENI

UNIVERSITAS NEGERI SEMARANG

2014

Resensi  Novel  “ Kadurakan ing Kidul Dringu”



       I.                        Identitas Buku :

a)      Penulis             : Suparto Brata

b)      Penerbit           : Narasi

c)      Tahun  Terbit   : 2012

d)     Tempat Terbit : Yogyakarta

e)      Tebal  Buku     : 192 hal

f)       ISBN               : 979-168-305-0

g)      Panjang Buku  : 14x20 cm

h)      Jenis Kertas     : HVS 





    II.                        Sinopsis Novel

Desa dringu menika wonten ing sawetanipun kutha Probolinggo,taksih kepetung trajange dalan gedhe Daendels. Nalika wonten ing taun 1947 Wimbadi dipun pindhah jawatipun wonten ing Probolinggo. Wimbadi  mboten kedah pados pondhokan amargi wonten saderekipun saking sala wonten ing Dringu yaiku mbakyu Pandam, garwanipun mbakyu, mas Pandam  ngasta wonten pabrik gula. Mbakyu Pandam saweg ngandhut lan niate badhe babaran wonten Sala, dados Wimbadi saged ngancani Mas Pandam.Saben dinten Wimbadi nitih sepeda saking Dringu-Probolinggo. Amarga kantore mboten tebih sanget dados ngangge sepeda

Mbakyu Pandam mboten kagungan abdi, dados sedaya dipun cepeng piyambak. Gadhah ingon-ingon asu jenenge Tambur.



Dina iku tanggal 21 Juli awan-awan jam loro Wimbadi mulih saka kantor, akeh montormabur klinteran mbrengengngeng. Ngantos jam 4 sonten, Wimbadi lan mas Pandam sami-sami bingunge. Jebul swara montormabur lan swara bedhil-bedhil senjata api mau kuwi tandane perang. Wonten prahoto kang sejatosipun kangge momot-momot barang ananging prahoto menika malah momot-momot wong , banjur Wimbadi lan mas Pandam mlayu saka kana, liwat mburi omah nanging liwat mburi omah kedah mlumpati tembok kang dhuwure 3 meter. Lajeng mas Pandam mlumpat, Wimbadi bingung tapi melu ngetutaken mas Pandam, si Tambur jegog-jegog ana ing ngisor tembok, diprentah mas Pandam mubeng. Wimbadi lan mas Pandam mlayu liwati sawah, mas Pandam tiba ngrungkebi galengan, mas Pandam ora obah . Wimbadi bingung, Wimbadi mlayu saka kana lan nggolek panggonan kang aman. Nalika iku jaman-jaman walanda ngawontenaken serangan sasi juli 1947, objek-objek vital dipun bumihangusaken.



Wimbadi saiki wonten ing dusun sak kidulipun dusun Dringu. Wonten mriku Wimbadi sareng kaliyan pengugsi sanes. Wonten Dulmanan, Dasiyun, Martimbang lan Martimbul , Dul Genuk , Basuki, Kusman, mas Adi Waluya lan sapiturutipun. Wimbadi inggih tresna kaliyan Kenya ingkang ayu namanipun Kingkinarti. Piyambakipun ngarosaken benten nalika pepanggihan kaliyan Kingkinarti. Wimbadi nyuwun marang si Dulmanan supados piyambakipun saged cedhak kaliyan Kingkinarti. Wimbadi sampun nganggem pinten-pinten cara, nanging Kingkinarti mboten mendhel.



Kahananipun kutha Probolinggo sangsaya kisruh. Pemudha-pemudha wonten dusunipun Wimbadi mboten amung ngratapi kedadeyan sedaya menika. Nalika ndalu padha ngawontenaken serangan bebarengan. Padha nyabrang dalan Daendels. Ingkang dados kepala regu Mas Adi Waluya, wakil regu Ananta, Dul Genuk, Wimbadi, Basuki, Dasiyun, Dulmanan, Martimbang lan Martimbul, Kusman. Ananging wonten serangan menika Dul Genuk kena peluru lan sekarat. Para pemudha inggih menika bingung amargi Dul Genuk ketembak tentara walanda. Lajeng Dul Genuk dibekta wonten dusun malih, wonten ing dusun menika para pemudha bingung amarga peluru menika kedah dipundhut supados Dul Genuk mboten ke lara lara, badhe wonten mantra tebih, kahanan inggih mboten saged dipun paksa, ketua regu lajeng damel undian kangge sinten tiyang ingkang kedah nembak mati Dul Genuk, supados Dul Genuk mboten ke lara-lara. Dasiyun kang kedah nembak Dul Genuk. Kedadeyan menika sedaya ugi ndamel perkawis ingkang boten rampung , Dasiyun bunuh diri, Kusman kenthir. Wibadi sangasaya bingung dening kahanan menika, lajeng piyambakipun tindhak saking dusun menika pados panguripan ingkang langkung tentrem, kutha Sala ingkang dados tujuan. Wonten Sala Wimbadi saged pepanggihan malih kaliyan Kingkinarti, ingkang jebul saweg ngandhut. Kingkinarti lajeng nyariosaken kedadeyan saksampunipun Wimbadi kesah saking dusun menika.

 III.                        Unsur Intrinsik Novel



1.      Tema                    : Perjuangan

2.      Latar Belakang   : Nalika semanten bangsa Indonesia pitados dening janji-janjinipun Walanda babagan perjanjian Linggarjati. Wonten mupakatan menika Walanda wani nerak. Dados kawontenan peperangan menika. Probolinggo dibumihangusaken lajeng para pemudha-pemudha ing kidul Dringu nyoba nyerang Walanda. Sabab sedaya kersa kemerdekaan menika inggih kemerdekaan ingkang rakyatipun tentrem raharja

3.      Waktu                  : 1.Saderengipun perang kamerdekaan

                                   (Perjanjian Linggarjati)

  2.Sesampunipun perang kemerdekaan.

  3. Enjang

 4. Sonten

 5. Ndalu



4.      Tempat                 :  1. Dusun Kidul Dringu

                                 2. Dusun Dringu

                                 3. Kutha Sala



5.      Suasana                : 1. Tegang

                                2. Seneng

                                3. Duka

                                4. Nelangsa

                                5. Hening

                              6. Sepi



6.      Alur                      : Campuran

7.      Penokohan           : 1.Wimbadi : Ajrih,remen nulung, wicaksana,

                                2. Mas Pandam : Kendhel, eman, tegas, wicaksana

                                3. Mbakyu Pandam: eman marang adi , pekerja keras

                             4. Kingkinarti : eman, penyayang, preduli kalih                                                    tiyang,isinan.

                             5. Dul Genuk : eman, cerewet,

                               6. Dulmanan : eman, preduli kanca, tiyang introvert

                             7. Martimbang lan Martimbul: eman, boten preduli

                                8. Dasiyun  : boten saged nrima kahahan, ngajeni

                                9. Basuki : remen ngehasut tiyang

                                                            10. Mas Adi Waluya : egois, wicaksana, jiwa pemimpin

                                                            11. Ananta: eman, nrima kahanan

                                                            12. Kusman: ajrih, eman

                                                            13. Narwata: eman, pasrahan

                                                            14. Pak Guru Bakir: Wicaksana, santun,

                                                            15.Naraindras : kemayu, manja, gampang nesu

                                                            16. Lilik Handayani : pengerten, apikan, tiyang sae

  8. Gaya Bahasa : Wonten novel menika kirang langkungipun ngangge bahasa ingkang kias. Dialek Surabaya.

                          9. Sudut Pandang : Tiyang 1 pelaku utama

  10. Amanat : Kita boten pareng ajrih lawan para penjajah, menika samoun dados kewajiban para WNI ingkang sae, berkorban jiwa raga kangge bangsa tercinta. Kita ugi ampun amung ratapi nasib ingkang saweg dipun adepi ananging kedah usaha supados saged urip raharja mulya lan bahagiya.

 IV.                        Kelebihan Novel

Novel menikah inggih sae sanget, amargi isinipun novel menika babagan perjuangan nglawan para Walanda. Novel menika ugi ngawontenaken romansa-romansa katresnan tiyang ingkang setia, nrima pasanganipun punapa wontene. Novel menika paring tuladha ingkang sae. Ciri khas karya Suprapto Broto menika inggih ketingal sanget.









    V.                        Kekurangan Novel

Novel menika ngangge dialek Surabaya, dados mboten sedaya tiyang mangertosi. Kedahipun ngaggem bahasa ingkang dipun mangertosi sedaya. Boten kekathahen kiasan. Novel menika sethithik damel bosen ingkang maos. Cariyos ipun panjang lebar, kadang boten cetha.







 VI.                        Saran terhadap novel

Variasi cariyos wonten novel menika kedah dipun kathah. Novel menika sampun sae nanging, para tiyang ingkang maos bosen. Ananging isi novel menika inggih sae sanget pesan moral wonten novel sampun dipun saged pundhut secara tersirat. Novel ingkang mekaten inggih novel ingkang dibetahaken dening remaja saniki. Novel novel jawa kados puniki inggih dipun padosi inggih angel , boten setiap took buku wonten, kedah wonten agen-agen ingkang nyaluraken novel-novel menika wonten toko-toko buku ageng. Variasi cariyos kedah langkung kreatif.